Telefon Yavaşladı mı? Android ve iPhone Hızlandırma Rehberi

Telefon yavaşlayınca ilk düşünülen “eskidi, değiştirme zamanı” oluyor. Bazen gerçekten öyle. Ama çoğu zaman yavaşlığın arkasında dolmuş bir depolama, arka planda takılı kalmış bir uygulama ya da yıllar içinde biriken gereksiz yük var. Bunların hiçbiri için “hızlandırıcı” uygulama indirmen gerekmiyor.

Aşağıdaki adımları üç gruba ayırdım: birkaç dakikada yapılabilecekler, biraz daha uğraştıranlar ve son çare. iPhone kullanıyorsan iPhone bölümüne de bak; bazı ayarlar ona özel.

Birkaç dakikada yapılabilecekler

Yeniden başlat

Haftalarca kapatılmayan bir telefonda bazı servisler bellekte gereğinden fazla yer tutmaya başlıyor. Yeniden başlatmak bunları sıfırlıyor. Samsung’da Pil ve cihaz bakımı > Otomatik optimizasyon altında telefonu belirli bir saatte otomatik yeniden başlatma seçeneği de var.

Depolama doluluğuna bak

Doluluk yüzde 90’ı geçince sistemin geçici dosyalar için kullandığı alan daralıyor ve telefon gözle görülür şekilde yavaşlıyor. Uygulamalar geç açılıyor, kamera fotoğrafı kaydederken bekletiyor. Ayarlar > Depolama ekranında oran yüzde 85’in üzerindeyse yavaşlığın büyük kısmı buradan geliyor olabilir. Fotoğraf silmeden yer açmanın yollarını depolama alanı dolu rehberinde bulabilirsin.

Güncellemeleri yükle

Güncellemeler performans hatalarını da düzeltiyor. Ayarlar > Sistem > Yazılım güncelleme bölümünden telefonun ve Play Store’dan uygulamaların güncel olduğundan emin ol. Büyük bir Android güncellemesinden hemen sonra telefon bir iki gün yavaş hissettirebilir; arka planda uygulamaları yeniden optimize ediyor, geçiyor.

Animasyonları kısalt

Bu, telefonu gerçekten hızlandırmıyor ama belirgin şekilde daha hızlı hissettiriyor. Önce geliştirici seçeneklerini aç: Ayarlar > Telefon hakkında bölümünde “Derleme numarası” satırına yedi kez dokun. Samsung’da bu satır Telefon hakkında > Yazılım bilgileri içinde, Xiaomi’de ise “MIUI/HyperOS sürümü” satırı aynı işi görüyor.

Ardından Geliştirici seçenekleri menüsünde şu üç ayarı bul ve 1x’ten 0,5x’e düşür:

Pencere animasyonu ölçeği
Geçiş animasyonu ölçeği
Animatör süre ölçeği

Geliştirici seçeneklerindeki diğer ayarlara, ne işe yaradığını bilmiyorsan dokunma.

Biraz daha uğraştıranlar

Yavaşlatan uygulamayı bul

Yavaşlık belli bir tarihten sonra başladıysa o dönemde yüklediğin bir uygulama sebep olabilir. Bunu anlamanın en iyi yolu güvenli mod: Güç menüsünü aç, “Kapat” seçeneğine uzun bas ve güvenli modu onayla. Bu modda yalnızca telefonla gelen uygulamalar çalışıyor.

Telefon güvenli modda belirgin şekilde hızlıysa suçlu sonradan yüklediğin uygulamalardan biri. En son yüklediklerinden başlayarak kaldır ve her seferinde farkı kontrol et. Listede yüklediğini hatırlamadığın bir uygulama varsa zararlı yazılım rehberindeki adımlara da göz at. Pil kullanımı ekranı da ipucu veriyor: Arka planda çok pil tüketen bir uygulama işlemciyi de meşgul ediyor demektir.

Ana ekranı sadeleştir

Ana ekrandaki her widget belli aralıklarla kendini yenilemek için arka planda çalışıyor. Hava durumu, haber ve sosyal medya widget’larıyla dolu bir ana ekran, özellikle orta ve alt segment telefonlarda kasmaya yol açabiliyor. Gerçekten baktıklarını bırak.

Play Store’dan indirdiğin farklı bir başlatıcı (launcher) kullanıyorsan telefonla gelen orijinal başlatıcıya dönmeyi dene. Bazı üçüncü taraf başlatıcılar ciddi miktarda bellek kullanıyor.

Ağır uygulamaların yerine hafif seçenekler

Bazı popüler uygulamaların düşük donanımlı telefonlar için hazırlanmış “Lite” sürümleri var ve daha az bellek kullanıyorlar. Hafif sürümü olmayan servisleri tarayıcıdan kullanmak da bir seçenek. Tarayıcı demişken: Chrome’da onlarca sekmeyi açık bırakmak da telefonu yavaşlatıyor. Sekme sayacına bir bak.

Son çare: fabrika ayarları

Hepsini denedin ve telefon hâlâ çok yavaşsa, yıllar içinde biriken yazılım yükünü temizlemenin en etkili yolu fabrika ayarlarına dönmek. Sıfırlamadan sonra telefonun ilk aldığın günkü hızına yakın çalıştığını görebilirsin.

Bu işlem her şeyi siliyor; öncesinde fotoğraflarını, WhatsApp yedeğini ve önemli dosyalarını yedekle. Sıfırlamadan sonra yedekten “her şeyi geri yükle” yerine uygulamaları tek tek, gerçekten kullandıklarını seçerek kurarsan aynı yük geri gelmez.

iPhone yavaşladıysa

Depolama ve güncelleme kontrolleri iPhone için de ilk adım; doluluğu Ayarlar > Genel > iPhone Saklama Alanı ekranında görebilirsin. Bunların dışında:

Hareketi Azalt: Ayarlar > Erişilebilirlik > Hareket > Hareketi Azalt seçeneği, Android’deki animasyon ayarının karşılığı. Geçişleri sadeleştirip telefonu daha çevik hissettiriyor.
Arka Planda Uygulama Yenileme: Ayarlar > Genel altından gereksiz uygulamalar için kapat.
Safari: Onlarca açık sekme iPhone’u da yoruyor. Sekme görünümünden toplu kapatabilirsin.
Pil ve performans yönetimi: Pili yıpranmış iPhone’lar, beklenmedik kapanmaları önlemek için performansı sınırlayabiliyor. Bu durumda Ayarlar > Pil > Pil Sağlığı ekranında performans yönetimiyle ilgili bir not görürsün; pil değişimiyle düzeliyor. Pilin durumunu markaya göre nasıl kontrol edeceğini şarj olmuyor rehberinde bulabilirsin.

Birkaç yıllık bir iPhone’a en yeni iOS sürümü ağır gelebiliyor. Güncellemeden sonra yavaşlık bir hafta içinde geçmezse yukarıdaki adımları uygula; geçmişe dönük sürüm yüklemek ise iPhone’da genellikle mümkün değil.

Hızlandırıcı uygulamalar neden işe yaramıyor?

“RAM temizleyici”, “booster” ya da “telefon hızlandırıcı” adıyla sunulan uygulamaların yaptığı tek şey arka plandaki uygulamaları zorla kapatmak. Hem Android’de hem iOS’ta boş RAM, kullanılmayan RAM demek; sistem onu uygulamaları hızlı açmak için kullanıyor. Zorla kapatılan uygulamalar bir sonraki açılışta sıfırdan yükleniyor, telefon daha da yavaşlıyor ve pil daha çok harcanıyor.

Üstelik bu uygulamaların çoğu reklam göstermek için kendisi sürekli arka planda çalışıyor. Bazıları telefonu ısıtacak kadar çalışıyor; telefonun ısınıyorsa ısınma rehberine de göz at.

Donanım gerçekten yetersiz kalmış olabilir mi?

Olabilir. Birkaç yıl önce alınmış, 3-4 GB RAM’li bir telefonda bugünün uygulamaları gerçekten zorlanıyor; uygulamalar her yıl biraz büyüyor, donanım aynı kalıyor. Yukarıdaki adımlar böyle bir telefonu da rahatlatır ama mucize beklememek lazım.

Pil de performansı etkiliyor. Yıpranmış bir pil yeterli gücü veremeyince bazı telefonlar ani kapanmaları önlemek için işlemciyi yavaşlatıyor. Pilin de çabuk bitiyorsa pil ömrü rehberindeki kontrolleri yap.

Sık sorulan sorular

Önbelleği temizlemek telefonu hızlandırır mı?

Doğrudan değil. Önbellek uygulamaların daha hızlı açılması için var. Ama depolama dolduysa önbelleği temizlemek yer açtığı için dolaylı olarak işe yarıyor.

Geliştirici seçeneklerini açmak telefona zarar verir mi?

Menüyü açmak tek başına hiçbir şeyi değiştirmiyor. Yalnızca ne işe yaradığını bildiğin ayarlara dokun; animasyon ölçekleri güvenle değiştirilebiliyor ve istediğin zaman 1x’e geri alınabiliyor.